Make your own free website on Tripod.com
 

علوم انسانی : فلسفه - ادیان و مذاهب - فرهنگ - جغرافیا - تاریخ - باستانشناسی - جامعه شناسی - علوم اجتماعی - علوم سیاسی - حقوق و وکالت - روانشناسی - ادبیات - زبان شناسی و زبان ها - آموزش و علوم تربیتی - کتابداری و اطلاع رسانی - علوم ارتباطات و خبرنگاری - علوم دفاعی و نظامی - تحقیقات علوم انسانی

علوم مدیریتی و بازرگانی : اقتصاد - تجارت و بازرگانی - بانکداری و بانک ها - حسابداری - تبلیغات و بازاریابی - بیمه - تجارت الکترونیک - بورس و بازارهای مالی - مدیریت و برنامه ریزی

هنر : هنر عمومی - تئاتر - سینما - فیلمبرداری - کارگردانی و فیلم نامه نویسی - موسیقی - نقاشی - خطاطی و خوش نویسی - هنرهای دستی - عکاسی - گرافیک - معماری - آشپزی - خیاطی و دوزندگی - مد و طراحی لباس - گریم و آرایشگری - قالی بافی - معرق کاری - مجسمه سازی و پیکر تراشی - رقص و حرکات موزون - انیمیشن و کارتون سازی

دیگر موضوعات : متافیزیک و علوم غریبه - علوم دریایی - روش های پژوهشی و تحقیق - کنکور و المپیاد ها - اطلاعات عمومی - ایران و شهرهای مختلف - آمار و ارقام - ورزش ها - خودرو ها - سفر و معرفی کشورها - دفاع مقدس - سایت های افغانی - اشخاص - کودکان - سالمندان - زنان - دانشجویان - روشنفکران - بسیجیان - سایت های متفرقه

موضوعات کلی : کتابخانه ها و کتاب های الکترونیکی - دایرة المعارف ها و دانشنامه ها - مجلات علمی - مجلات به موضوع - خبرهای علمی - خبرهای عمومی - مراکز اداری - مراکز اداری به موضوع - سایت های انگلیسی ایرانی - دانشگاه های ایران - نشریات - موتورهای جستجو - سایت های عمومی - سایت های مرجع fdsffg


علوم پایه : ریاضیات - فیزیک - شیمی - علوم زمین و زمین شناسی - نجوم


علوم مهندسی : مکانیک - برق و الکترونیک - هوافضا - هوانوردی - عمران - معماری - صنایع و صنعت - معدن - نساجی - متالورژی و مواد - مخابرات و ارتباطات - فناوری - مهندسی عمومی


علوم پزشکی : پزشکی - گوش و حلق و بینی - چشم پزشکی - دندانپزشکی - مغز و اعصاب - قلب و عروق - توانبخشی - پوست و مو - داروسازی - آلرژی و ایمونولوژی - مهندسی پزشکی و فیزیک پزشکی - پزشکی آزمایشگاهی - میکروب شناسی پزشکی - ژنتیک پزشکی - ارتوپدی و فیزیوتراپی - بیماری ها و پاتولوژی - فیزیولوژی و کالبدشناسی - روانشناسی و روان پزشکی - پرتوشناسی و رادیولوژی - کودکان و نوجوانان - زنان و زایمان - سلامتی و بهداشت - تغذیه و رژیم های غذایی - پرستاری - جراحی پلاستیک و زیبایی - درمان اعتیاد - مسائل جنسی - دامپزشکی - مجلات پزشکی - اخبار پزشکی - پزشکان


علوم زیستی : زیست شناسی - زیست فناوری - بیوانفورماتیک - میکروب شناسی - ژنتیک - دامپزشکی - حیوانات و جانور شناسی - کشاورزی و گیاه شناسی - محیط زیست لللل


علوم رایانه : آموزش های کامپیوتری - برنامه نویسی - طراحی وب - فناوری اطلاعات - گرافیک و انیمیشن - اینترنت - سیستم عامل- هک و شبکه - ویروس های کامپیوتری - دانلود نرم افزار - سخت افزار - روبوتیک و مدارمنطقی - اخبار دنیای کامپیوتر - بازی های کامپیوتری - شرکت های کامپیوتری - کامپیوتر عمومی


1 محصل: ارائه کننده مقالات و نکات مفید آموزشی . آموزش کامپیوتر و اصول تجارت الکترونیک ، آموزش فیزیک شیمی ریاضی و زیست شناسی در ایران.

Home
About Us
Contact Us
Article
Google Yahoo

در این قسمت میتوانید سایتهای علمی آموزشی فارسی زبان در زمینه علوم و تکنولوژی را مشاهده کنید.

1- ریاضی

2- فیزیک

3- شیمی

4- زیست و پزشکی

5- کشاورزی

6- کامپیوتر و برنامه نویسی !!HOT

7- آموزش هاي كامپيوتري به فارسي !!HOT

8- آموزش و...

9- مهندسی

10- نجوم و هوافضا

11- زمین شناسی و جغرافیا

12- هنر

13- تاریخ

14- اقتصاد و آمار

15- مدیریت

16- فرهنگی و اجتماعی

17- روانشناسی

18- ادبیات

19- موضوعات کلی

--------------------------------------------------------------------------------

اولين جشنواره
توليد محتواي الكترونيكي شمال كشور
www.mazand.medu.ir
در این قسمت بر آن شدم تاسوالاتی ازفصلهای مختلف شیمی دبیرستانی وپیش دانشگاهی طرح وجمع آوری کنم تا درمواقع ضروری دانش آموزان بتوانند جهت سنجش خود ازآن استفاده کنند.

درصورتیکه هر گونه نظریه اصلاحی ،پیشنهاد ویا انتقادی دارید منت نهاده ودر قسمت پیامهای شما درج نمائید .

--------------------------------------------------------------------------------
قابل توجه فرهنگیان و دانش پژوهان

شما میتوانید مقالات و یا نمونه سوالات خود رااز طریق info@mohassel.com برای ما ارسال نمایید تا به نام شما در این سایت منتشر شود

آموزش 100% عملی
PHP-MYSQL
برای ورود به بازار کار

تهران - خيابان وليعصر - بالاتر از طالقاني - پلاک 549 - طبقه 6- واحد 16
88943266-88943632 کسري رسانه
معرفی رشته های دانشگاهی در ایران
برای آن دسته از دانش آموزانی که قصد ورود به دانشگاه دارند یکی از مهمترین مسایل ، انتخاب رشته دانشگاهی میباشد.

برای کمک به انتخاب بهتر این عزیزان ، از این پس مطالب کاملی درمورد رشته های دانشگاهی جمع آوری کرده و در این قسمت ارائه می کنیم.

در آینده این مطالب کاملتر خواهد شد.

رشته هاي معرفي شده در این سایت:

مهندسي برق
فيزيك
شيمي
رياضي
مهندسي مكانيك
مهندسي كامپيوتر
مهندسي صنايع
مهندسي هوافضا
مهندسی عمران
پزشكی
حسابداری
اصول ارزشيابي پيشرفت تحصيلي(جدید)

پايه‌هاي لرزان ميزهاي موجود در غذاخوريها!!!

 

 


بسم الله الرحمن الرحيم



دبيرخانه مجمع تشخيص مصلحت نظام

كميسيون علمي – راهبردي چشم انداز 1404 (ه – ش)

کارگروه علمي – فنّاوری


گزارش اول: تاثير دستاوردهاي علم و فنّاوری
در ميدان عمل در رسيدن به جايگاه اول



تير ماه سال 1386

رئيس کارگروه علم و فنّاوری: مهندس محمود صانعي پور

فهرست

عنوان صفحه
 مقدمه 2
 ماموريت و شرح وظايف کارگروه علمي و فنّاوری دبيرخانه مجمع 3
تشخيص مصلحت نظام
 تعريف علم 3
 تعريف فنّاوری 5
 رابطه علم با فنّاوری 8
 اول شدن در علم فنّاوری در سطح بين¬المللي 8
 شاخص¬هاي اول شدن در چهار عنصر THIO 9
 معيارهاي فضاي علم و فنّاوری 10
 شاخص هاي توسعه يافتگي فنّاوری و صنعت 11
 شاخص هاي كالاهاي سرمايه اي با دوام فنّاورانه و واسطه¬اي 12
 گام هاي اصلي در تجزيه و تحليل توانايي فنّاوری 12
 شاخص هاي منابع طبيعي كشور 11
 شاخص هاي منابع انساني فنّاورانه 14
 توانايي مشابه سازي فنّاوری هاي وارداتي 14
 تنظيم ماتريس داده¬ها – ستانده هاي فنّاوری 15
 طبقه بندي نيازهاي فنّاوری بر حسب قلمرو فنّاوری 17
 شاخص هاي فنّاوری برتر 18
 اثر فنّاوری در بهبود محيط زيست 19
 ارتباط بين علم و فنّاوری از لحاظ خلاقيت و نوآوري 20
 نوآوري صنعتي عامل رشد بهره¬وري در صنايع كشور 22
 خلق فنّاوری از طريق تحقيق و توسعه 23
 توسعه در كلاس جهاني 24
 مراكز رشد و شركت¬هاي نوبنيان 25
 مراكز فن – بازار شاخص متعالي علم و فنّاوری 25
 مهندسي اجتماعي بر مبناي فلسفه اجتماعي فنّاوری 26




مقدمه :
اولين اقدام علمي براي شناخت و هستي شناسي موضوعات؛ ماخذ شناسي در آن مورد است، لذا براي شناخت واقعي و چيستي علم و فنّاوری، ارزش شناسي آن، مفاهيم، چارچوب¬ها، روش¬ها و دستورالعمل¬هاي استفاده از اين مطالعات و بررسي¬ها، به كتاب شناسي، مقاله شناسي و بطور كلي منابع (Sources) و مراجع و ماخذ (References) علم و فنّاوری پرداخته شد و تا كنون بالغ بر 500 ماخذ معتبر و مورد تاييد از سازمان¬ها و مراكز علمي و فنّاوری ايران و جهان شناسايي شده و فهرست عناوين آنها در اين مجموعه گرد آمده است.
مطالعه دقيق اين اسناد از سه سال پيش آغاز شده و فعاليت فيش برداري از مطالب كليدي و مرتبط آنها انجام شده كه پس از تكميل اين فعاليت، نسبت به تنظيم مطالب با اصول و منطق تهيه گزارش اقدام شده و بموقع ارائه گرديد.
در سالهاي اخير از سوي دانشگاه¬هاي كشور، مراكز تحقيقاتي، صنعتي اعم از دولتي و خصوصي در باره موضوعات علم و فنّاوری تلاش هاي فراواني انجام شده است و کارگروه علم و فنّاوری با استفاده از اين دستاوردها نسبت به مطالعه هستي شناسي علم و فنّاوری، مفاهيم و مباني اول بودن علم و فنّاوری، حصول كشور به جايگاه اول در اين اهداف و تجزيه و تحليل فاصله در منطقه آسياي جنوب غربي پرداخته است و در سال 1386 مبادرت به تنظيم گزارشات موردي و مختصر براي آگاهي مسئولين محترم نظام و به ارائه راهكارهاي لازم براي كاهش فاصله علم و فنّاوری در ايران منطقه¬اي پرداخته است.
من ا... التوفيق
رئيس کارگروه علمي و فنّاوری چشم انداز 1404 (ه ش)
محمود صانعي پور


ماموريت و شرح وظايف کارگروه علمي و فنّاوری دبيرخانه مجمع تشخيص مصلحت نظام

الف) ماموريت اصلي کارگروه:

تبيين و چگونگي توسعه علمي و فنّاوری در داخل كشور جهت رسيدن به جايگاه اول در منطقه
ب) شرح وظايف کارگروه علمي و فنّاوری:

1 – تبيين مفاهيم مربوط به اول بودن در منطقه از نظر علمي – فنّاوری
2 – راهكارها و تعيين الگوي مناسب براي رسيدن به جايگاه اول علمي – فنّاوری در منطقه
3 – تعيين خطوط راهنماي برنامه هاي توسعه جهت نيل به جايگاه اول علمي – فنّاوری در منطقه در طي دوره سند چشم انداز
4 – تعيين شاخص¬ها و الزامات مربوط به علم و فنّاوری براي كنترل و ارزيابي اقدامات و فعاليت¬هاي انجام شده در راه رسيدن به جايگاه اول علمي - فنّاوری در منطقه
5 – بررسي و ارائه مفاهيم و محورهاي اساسي و راهكارهاي مناسب در مورد ويژگيهاي توسعه (كه در سند چشم انداز آمده است ) به شرح زير:
5-1- دست يافته به جايگاه اول علمي - فنّاوری در سطح منطقه آسياي جنوب غربي، با تاكيد بر جنبش نرم افزاري و توسعه علم
5-2- برخوردار از دانش پيشرفته، توانا در توليد علم و فنّاوری، متكي بر سهم برتر منابع انساني و سرمايه اجتماعي در توليد ملي
6 – تعيين يك مركز علم سنجي در منطقه با سرپرستي جمهوري اسلامي ايران
7 – انجام ساير وظايف محوله از سوي كميسيون علمي – راهبردي سند چشم انداز
تعريف علم
تعمق در آراي فلاسفه علم نشان دهنده عدم امكان ارائه تعريف دقيقي از " علم " است. به عنوان نمونه" تامس كوهن" اعتقاد دارد كه تعاريف رايج از علم را، كه در مدارس نيز به دانش¬آموزان القا مي¬شود، بايد كنار گذاشته و تصوير تازه¬اي از آن مطرح نمود. وي معتقد است در تعاريف رايج، علم به منزله مجموعهً داده¬هاي مشاهداتي و قوانين و نظريه¬هايي است كه در جمع آوري داده¬ها و ارتباط دادن اين داده¬ها با نظريه¬هاي عمومي، از فنون مشخص و قواعد منطقي استفاده شده است. مخالفت كوهن با ديدگاههاي رايج در باره " علم " از اين بابت است كه تصور مي¬شود توسعهً علم يك فرايند تدريجي و انباشتني است و نظريه¬هاي علمي روز به روز كامل تر مي¬گردند. از نظر او تاريخ تحولات علم، تاريخ انقلاباتي است كه در هر انقلاب، الگوواره علم (به معني مجموعه مفاهيم، قواعد، ارزشها، نظريه¬ها و تعهداتي كه تحقيقات عادي دانشمندان بر مبناي آن انجام مي¬گيرند).به كلي تغيير كرده است. (شاه ميرزايي، همان)
اما در اين تحقيق از اين بحثهاي ظريف فلسفي صرفنظر كرده و با پذيرش ميزاني از تقريب، برخي مميزات علم را كه مورد تاييد غالب انديشمندان قرار دارد، مطرح كرده و بر اساس آن، نقش علم در توسعهً فنّاوری را مورد بررسي قرار مي¬دهيم.
مي¬توان گفت واژه علم (Science) به بخش خاصي از معرفت (Knowledge) بشر اطلاق مي¬شود كه مميزاتي از قبيل نظام يافته بودن، آزمون پذير بودن، زبان دقيق و جهاني (مانند زبان رياضي) و امثالهم داشته باشد. كار دانشمندان بر اين اساس، " دستيابي به " و "ارزيابي و آزمون" اين معارف است كه معمولاً در قالب نظريه¬هاي كلي و با زبان رياضي بيان مي¬شوند. دانشمندان همچنين به تفصيل نظريه¬ها، تطبيق بيشتر بين واقعيت¬ها و حدسهاي منتج از نظريه¬ها، ترتيب دادن آزمايشات و اندازه¬گيريهاي دقيقتر، يافتن كاربردهاي جديد براي نظريه¬ها، افزايش دقت كاربردهاي قبلي، بهبود صورتبنديها و بالاخره تلاش در جهت ابطال و به بحران كشيدن نظريه¬ها مي¬پردازند. (همان)
علم را مي¬توان تلاش براي شناخت قوانين واقعي حاكم بر پديده¬هاي طبيعي و مستقل از توجه به كاربرد اقتصادي آن دانست. بدين معني، علم صرفاً جستجوي حقيقت است (اطلس فنّاوري، 1369، ص، 19) به عبارت ديگر علم به معني شناخت و معرفت نسبت به عالم هستي و يافتن قوانين حاكم بر طبيعت است و با كشفيات سرو كار دارد، لذا ريشه آن در ميل به دانستن و كنجكاوي انسان است. در حالي كه فنّاوری براي رفع نيازها و ابزاري براي ارضاء خواسته¬هاي مادي انسان مي¬باشد و با اختراعات و كاربرد وسايل و تجهيزات مرتبط است. (حاج فتحعليها، 1372، ص 49) به لحاظ تاريخي " فنّاوری در زندگي بشر از علم قدمت بيشتري دارد " زيرا افراد و جوامع قبل از آن كه بخواهند به كنجكاوي و شناخت هستي بپردازند، بيشتر از گذشته و حال به بكارگيري فنّاوری پرداخته اند. بنابراين نيازها و ميل به رفاه در انسان باعث شده كه فنّاوری مبتني بر تجربه و ابداعات بدون پيوند عميق با علم رشد كند و وسايل شكار، زراعت، چرخ و صنعت ذوب فلزات و حتي ماشين بخار بدون آن كه علم قوانين مربوطه را كشف و ارائه كند بكار گرفته شد. بطوري كه حتي مي¬توان علم را دنباله رو فنّاوری در تفسير و توجيه پديده¬ها و نتايج بدست آمده از تجربيات دانست. (همان، ص 50) بنابراين مي¬توان گفت كه فنّاوری به شناخت "چگونگي" مربوط مي¬شود در حالي كه علم بر شناخت "چراها " متمركز است. (اطلس فنّاوری، 1369، ص 20)
با وجود آن كه " پژوهش علمي، جستجويي است آزاد كه از كنجكاوي بشر سرچشمه مي¬گيرد ولي فنّاوری هدفش سودمندي است" (دكتر اسدي، علي: توسعه بر جاده فنّاوری مي¬تازد، تدبير شماره 3، مرداد 1369) در دنياي امروز پژوهشهاي علمي بصورت نظام يافته نيز با اهداف تجاري و اقتصادي صورت مي¬گيرد و سرمايه گذاري¬هاي عظيم براي علوم عمدتاً بمنظور تجاري كردن دستاوردهاي آن است. (حاج فتحعلي¬ها، 1372، ص 50)
علم پديد آورنده دانش است در حاليكه فنّاوری توليد ثروتهاي مادي را آسان مي¬سازد. (اطلس فنّاوری، 1369، ص 50)

مي¬توان گفت فنّاوری از دانشي كه از سازش ذاتي با محيط طبيعي و از راه آزمون و خطا كسب گرديده سرچشمه مي¬گيرد و كاربرد آن در ابتدا يعني از زماني كه تبديل مهارتها به اصول فنّاوری شكل گرفت، رسميت يافت. توسعه مهارتها به تجمع دانش مستحكمي منجر شد كه اين پيشرفت به نوبه خود، به علم منتهي گشت.
مي-توان اختلاف اساسي ميان علم و فنّاوری را به شرح زير بيان كرد:
1 – در حالي كه هدف غائي علم و فنّاوری هر دو دستيابي به توسعه بهينه انواع منابع است، اما تلاشهاي علمي معمولاً براي ايجاد اطلاعات پايه و بالقوه مفيدي انجام مي¬گيرد كه مي¬تواند به عنوان ابزاري براي استمرار توسعه فنّاوری مورد استفاده قرار گيرد.
2 – در حاليكه دانش علمي، به طور كلي، مرز نمي-شناسد، اما فنّاوری كالاي قابل مبادله اي است كه عنصر مالكيت و قيمت در آن كاملاً تعيين كننده مي¬باشد.
3 – در حالي كه فعاليتهاي علمي را معمولاً بر اساس ارزش ذاتي آن ارزيابي مي¬نمايند. فنّاوری با توجه به كمكهاي آن به اهداف مورد نظر اقتصادي و اجتماعي يك كشور ارزيابي مي¬شود.
4 – چارچوب زماني براي فعاليتهاي علمي معمولاً ميان مدت يا دراز مدت بوده و با عدم اطميناني كه معمولاً در اينگونه فعاليتها وجود دارد، همراه مي¬باشد. بالعكس، بعد زماني براي فعاليتهاي فنّاورانه¬اي اغلب كوتاه مدت تر است و فعاليتهاي مربوطه را بايد با توجه به اهداف مشخصي برنامه ريزي نمود. (اطلس فنّاوری، ص 21)
تعريف فنّاوری
براي واژه " فنّاوری " همچون بسياري از مفاهيم مصطلح تعريف¬هاي گوناگوني ارائه شده و مي¬شود. فنّاوری ريشهً يوناني دارد و از دو كلمهً Techno وLogie تشكيل شده است.
Techno به معني هنر، مهارت و آن چيزي است كه آفريدهً انسان باشد و در مقابل Arche يعني آفريدهً خداوند است. Logie يا Logos در يونان قديم به معني علم، دانش و خرد به كار مي¬رفته است. به اين ترتيب، فنّاوری تركيب اين دو كلمه هنر و مهارت در دانش و علوم را تداعي مي¬نمايد و با بازآفريني اين قوانين در محيط و شرايط دلخواه كاربردهاي مورد نظر خود را ايجاد مي¬نمايد. (محمودزاده، ص 57، 1380)
طبق تعريف يونيدو " منظور از فنّاوری كاربرد علوم در صنايع با استفاده از رويه¬ها و مطالعات منظم و جهت دار است ". ساير تعاريف نيز كماكان فنّاوری را كاربرد علوم و يافته¬هاي علمي در عمل بيان كرده¬اند. اين تعريف كلي است كه از فنّاوری شده است. ليكن در سطوح مختلف فعاليتها فنّاوری تعابير متفاوتي پيدا مي¬كند. در سطح ملي فنّاوری مجموعه¬اي از توانها براي توليد محصول يا صنعتي شدن است. هدف از كاربرد آن مي¬تواند نيل به توسعه اقتصادي و بالا بردن توان رقابتي، رفاه عمومي، قابليت دفاعي و رزمي، بهره برداري صحيح از منابع طبيعي، حفظ محيط زيست و همچنين ارتقاي فرهنگ، روابط و ساختارهاي اجتماعي باشد. در ساير سطوح و بخشها نيز فنّاوری مفهومي را تداعي مي¬كند كه در آن عاملي براي ايجاد توان و قدرت برآورده ساختن اهداف است.
بدين ترتيب در يك واحد صنعتي، فنّاوری قابليت تركيب عوامل اصلي توليد و ايجاد محصول و بطور كلي مجموعه¬اي از ابزارهاي فيزيكي (كه خود حاصل فنّاوری است) و توانايي¬هاي فكري و مهارتي انساني مي¬باشد كه نمود عيني آن ايجاد محصول يا ارائه خدمات است. (حاج فتحعلي¬ها،1372)
فنّاوری مطالعه ابزارها، شيوه¬ها و روشهاي مورد استفاده در حوزه¬هاي گوناگون صنعت و بطور خلاصه فنّاوری عامل اصلي تبديل منابع طبيعت به كالا و خدمات است. بنابراين فنّاوری دلالت بر روشهاي جديد مصنوع انسان دارد كه به منظور غلبه بر طبيعت و پاسخ به نيازهاي انسان به خدمت گرفته مي¬شود. (فرهنگ لاروس)
فنّاوری تركيب پيچيده¬اي از چهار عنصر به شرح زير مي¬باشد:
الف) " سخت افزار " يا مجموعه¬اي از وسايل و تجهيزات فيزيكي، ابزارها و وسايل، ماشين¬آلات يا جسمي كه فنّاوری در آن جاي گرفته است.
ب) "اطلاعات افزار " و " دانش فني " مجموعه¬اي از فنون، فعاليتهاي فني، روشها و دستورالعمل¬ها، مشخصات فرايندها و روابط كه معمولاً در نشريات، اسناد و دستورالعمل¬ها تشريح مي¬گردد و به حقايق فنّاوری و دانش فني نيز نامگذاري شده است.
ج) " توانايي¬هاي انساني فنّاوری " شامل دانش، مهارت¬ها، عقل و ابتكار و تجربه نيروي انساني استفاده كننده از سخت افزارها و دانش فني است. به اين بُعد از فنّاوری مغز افزار نيز اطلاق گرديده است.
د) " سازماندهي و مديريت فنّاوری " كه براي تسهيل در ادغام موثر امكانات فيزيكي، توانايي¬هاي انساني و دانش فني مورد نياز است و شامل مكانيزم¬هاي مديريتي، ترتيب¬های اقتصادي و اجتماعي، ارتباطات و نظام¬هاي سازماني مي¬شود. (اطلس فنّاوری، 21 تا 22)
معمولاً فنّاوری را در رديف سخت افزار، (از قبيل ماشين آلات، رايانه يا وسايل بسيار پيشرفته الكترونيكي) به حساب مي¬آورند، ولي، فنّاوری بسيار فراتر از ماشين آلات است. در كنار مشخصهً سخت افزاري، موارد فنّاورانه¬اي ديگري از جمله ً نرم افزاري و مهارت¬هاي انساني نيز در كار هستند. زلني (1986) چنين عنوان مي¬كند كه هر فنّاوری شامل سه حوزه جزء قابل تمايز از يكديگر و داراي اهميت يكسان است. اين اجزاء عبارتند از:
سخت افزار: ساختار فيزيكي و استقرار منطقي تجهيزات يا ماشين آلات كه براي انجام وظايف لازم به كار مي¬روند.
نرم افزار: دانش استفاده از سخت افزار در راه انجام وظايف لازم.
مغز افزار: دلايل استفاده فنّاوری در مسيري مشخص، كه مي¬توان آن را " دانش چرايي" نيز ناميد. علاوه بر سه جزء بالا، جزء ديگري نيز بايد به طور مستقل در نظر گرفته شود، چرا كه تمامي سطوح دستيابي به فنّاوری را شامل مي¬شود:
دانش فني: دانش تركيبي يا بدست آمده يا مهارت¬هاي فني مرتبط با چگونگي انجام صحيح كارها. دانش فني مي¬تواند نتيجهً تجربه، انتقال دانش يا فعاليتهاي عملياتي باشد. افراد از طريق دريافت آموزش يا كارآفريني مستقيم يا غير مستقيم يا با همكاري مستقيم با فردي متخصص (در حوزه اي خاص)، دانش فني را كسب مي¬كنند. دانش فني را مي¬توان از طريق روش شناخته شده ً
انتقال فنّاوری نيز بدست آورد. (طارق خليل، ص 35، 1381)
فنّاوری عبارت است از: دانش و مهارت¬هاي لازم براي توليد كالا و خدمات كه حاصل قدرت فكري و شناخت انسان و تركيب قوانين موجود در طبيعت مي¬باشد.
فنّاوری هر ابزار يا روش، محصول، فرايند و تجهيزات فيزيكي و يا روش هاي انجام يا ساخت است كه به وسيلهً آن قابليت¬هاي بشري توسعه مي¬يابد.
فنّاوری عبارت است از: ابزار، مكانيزم، دانش يا فرايندي كه براي تبديل ورودي¬ها به خروجي¬ها به منظور ارتقاي قابليت¬هاي افراد، گروههاي كاري و سازمان¬ها به كار مي¬رود.
فنّاوری مفهومي است كه به واسطهً آن محصولات و يا خدمات اعم از ملموس و يا غير ملموس در بازار، توليد و عرضه مي¬گردند.
فنّاوری عبارت است از دانش به كار گرفته شده در يك كوشش موًثر و بهره ور (مديريت تحقيق تا توسعه فنّاوری ص 28 جزوهً ايتان) (Unesco, Technology management).
اما براي فهم بهتر مفهوم فنّاوری بهتر است بگوييم فنّاوری چه چيزي نيست؟ مثلا در برخي تعاريف، فنّاوری را كاربرد علم و صنعت و توليد دانسته¬اند كه بايد گفت تعريف دقيقي نيست. درست است كه امروزه علم و فنّاوری به نحو غيرقابل تفكيكي در هم آميخته¬اند و در برخي حوزه¬ها بدون بهره¬گيري از محاسبات و فرمولهاي علمي هيچگونه طراحي و ساخت و توليد موفقي ممكن نيست، ولي به طور كلي اين اعتقاد كه فنّاوری كاربرد علم است، اعتقاد درستي نيست. به عنوان مثال ماشين بخار كه نقطه عطف انقلاب صنعتي برشمرده شد، دستاورد ذوق تجربي و اختراعات مبتني بر سعي و خطا بوده است و تفسير علمي و فرموله شدن آن، دو قرن بعد از اختراع آن انجام شده است. اين نشان مي¬دهد كه فنّاوری اساساً توانايي¬هاي انسان در توليد و تغيير محيط زندگي است؛ چه اين توانايي مبتني بر علم باشد و چه مبتني بر تجربه و هنر و امثالهم (البته بايد توجه داشت كه منظور از علم در اينجا Science است و نه Knowledge) يا اينكه برخي فنّاوری را به معني Hi-Tech مي¬گيرند و تنها مصنوعات پيچيده و مدرن بشري را مصداق فنّاوری مي¬دانند، در حالي كه اين تصور غلط است و نبايد فراموش كنيم كه در ابتدايي ترين فعاليتهاي بشري مانند شكار با سنگ و چوب نيز فنّاوری وجود داشته است.
همچنين فنّاوری مجموعهً چهار جزء ماشين آلات و تجهيزات، دانش فني و اطلاعات، نيروي انساني ماهر و متخصص و سازماندهي و مديريت نيست، بلكه فنّاوری داراي يك روح واحد است و ممكن است مجموعهً اين اجزاء در جايي جمع باشند ولي هنوز توانايي توليد و رفع نيازها حاصل نشده باشد. فنّاوری علاوه بر اين اجزاي چهارگانه، نيازمند هماهنگي بين آنها و همچنين نيازمند شبكهً حمايتي بيروني و زيرساخت¬هاي اطلاعاتي، اقتصادي، حقوقي و فرهنگي مناسب است. (مقدمهً جزوهً ايتان، ص 2)
رابطه علم با فنّاوری
ارتباط و نحوه تعامل و تمايز علم و فنّاوری، مورد توجه بسياري از فيلسوفان و جامعه شناسان علم و فنّاوری قرار گرفته است. از طرفي سياستگذاران علم و فنّاوری و محققان توسعه نيز به اين مساًله به صورت جدي پرداخته¬اند. امروزه دو واژه "علم" و "فنّاوری" در بسياري از موارد هميشه در كنار يكديگر و حتي به جاي يكديگر مورد استفاده قرار گرفته است، به گونه¬اي كه فرهنگ قومي جامعه و ذهنيت سياستگذاري و مديران كشور بر مبناي عدم تمايز كليدي ميان "علم" و "فنّاوری" و غفلت از پيامدهاي سياستي فراوان آن شكل گرفته است. از طرفي اگر چه در فنّاوریهاي نوين و پيشرفته امروزي فاصله ميان اين دو حوزه كاهش يافته و بعضاً محو و نامعلوم گشته است، اما شناخت دقيق تفاوت ميان آن دو و سياستگذاريها و مديريت كلان آن دو امري ضروري مي¬باشد. (تمايز فنّاوری از علم و پيامدهاي سياستي و راهبردي آن، عليرضا شاه ميرزايي، شبكه تحليل گران فنّاوری ايران، 1379)

رابطه علم با فنّاوری (فنّاوری) از منظرهاي زير مورد بحث قرار گرفته است:
1 – از منظر فلسفه و جامعه شناسي
2 – از منظر سياستگذاران

اول شدن در علم فنّاوری درسطح بين¬المللي(اطلس فنّاوری، صفحه 23)
اول شدن در علم و فنّاوری در سطح بين¬المللي، مربوط به شاخص علم و فنّاوری ملي و شكاف يا فاصله آن با كشور¬هاي برتر است و در اين مورد از چهار عنصر قبلي استفاده شده و علاوه برآن از شاخص كيفي و كمي علم و فنّاوری كه در سطح بين¬المللي اعمال مي¬شود، پيروي مي¬كنند.
بررسي اين فاصله در سه سطح كشور، صنعت و بنگاه اقتصادي بوده و برنامه ريزي توسعه و علم و فنّاوری مبتني بر كاهش فاصله اين شاخص¬ها مي¬باشد.
براي بررسي شكاف درسطح ملي هفت گام اصلي زير برداشته مي¬شود: ‌ ‌‌‌‌
گام اول: تصوير كلي صنعت / فنّاوری – ارزيابي شرايط كلي
گام دوم: ارزيابي محتواي فنّاوری افزوده - ارزيابي كمكهاي فنّاوری
گام سوم: ارزيابي داده¬هاي وارداتي و فنّاوری استفاده شده – ارزيابي ميزان خوداتكايي
گام چهارم: ارزيابي ستانده¬هاي صادراتي و فنّاوری ايجاد شده –ارزيابي ميزان رقابت در سطح بين¬المللي
گام پنجم: ارزيابي نوآوريها – ارزيابي ظرفيت ارائه تغييرات
گام ششم: ارزيابي زنجيره زندگي – ارزيابي كفايت زيربناها
گام هفتم: ترسيم موقعيت فنّاوری بر اساس ارزيابيهاي فوق
بنابراين اگر كشور و صنايع آن و بنگاههاي اقتصادي كه عهده دار مسئوليت اجتماعي و توسعه كشور هستند در هفت گام فوق به مقام اول در منطقه برسند، ‌مفهوم اول بودن را احراز كرده¬اند.
شاخص هاي اول شدن در چهار عنصر THIO (اطلس فنّاوری، صفحه 23)
با توجه به مقايسه با كشورهاي پيشرفته براي اول شدن در چهار عنصر
ware T=Techno
ware H=Human
I= Infoware
O= Orga ware












بايد به شاخص¬هاي زير در نمودار زير برسيم:

موقعيت مطلوب جهاني
T
State -of the-Art


65%



O H
90% 85%




90% شاخص كشورهاي پيشرفته


I

براي هريك از عناصر THIO، 28 شاخص ارزيابي وجود دارد و جمعا 4×28 معادل 112 شاخص براي ارزيابي طراحي شده است كه از طريق نظر سنجي يا كسب داده¬هاي نرم (Soft data) يا داده¬هاي آماري Hard Data) ) سنجش مي¬شوند.
معيارهاي فضاي علم و فنّاوری (اطلس فنّاوری، صفحه 75 )
به منظور اول شدن در فنّاوری شاخص¬ها و فرآيند ارزيابي علم و فنّاوری در جمهوري اسلامي ايران تهيه و تدوين شده به وسيله شوراي عالي انقلاب فرهنگي به شرح پيوست ارتقا يابد، مطالعات و تحقيقات نشان مي¬دهد كه ميانگين اين شاخص¬ها تا سال 1382 كمتر از %45 بوده است اين شاخص در دو طبقه كيفيSFI (Subjective factor Index ) و كمي OFI(Objective Factor Index )گردآوري و ارزيابي مي¬شود و تحت عنوان شاخص¬هاي علم و فنّاوریSTI (Science and Technology)معروف است فعاليت¬هاي اندازه گيري سطح علم و فنّاوری در چهار سطح به شرح زير است:
سطح اول: تجزيه و تحليل در سطح سازماني
سطح دوم: تجزيه و تحليل در سطح بخشي
سطح سوم: تجزيه و تحليل در سطح فرا بخشي / ملي
سطح چهارم: مقايسه¬اي منطقه¬اي / بين¬المللي

شاخص¬هاي توسعه يافتگي فنّاوری و صنعت
از ديگر شاخص هاي مهم در فنّاوری مربوط به توليدات صنعتي كشور است نمودار زير برون داده¬هاي اين نظام فنّاورانه را نشان مي¬دهد: ( اطلس فنّاوری، صفحه 41 )















اطاطاط


شاخصهاي كالا هاي سرمايه¬اي با دوام فنّاورانه و واسطه اي(كالاهاي سرمايه اي و پيچيدگي فنّاوری آن)
براي اول شدن در كالاهاي سر مايه¬اي، با دوام، فنّاورانه و واسطه¬اي كه بالاترين ارزش افزوده را در اقتصاد كشور بوجود مي¬آورد بايد به شاخص¬هاي زير توجه كرد و آنها را در امور سنجش قرار داد:
1- ميزان سرمايه¬گذاري در اين بخش
2- صادرات كالاهاي فوق
3- نيل به مرحله رشد با نرخ رشد سالانه بالاتر از منطقه
4- اول شدن در طراحي مهندسي واحدهاي صنعتي ذيربط
5- تعداد حق¬الامتياز توليد شده (patent (
6- استاندارد جهاني ) توليد در كلاس جهاني)
7- تعداد قراردادهاي همكاري در ميا ن كشور¬هاي در حال رشد
8- تعداد شركتهاي جهاني و منطقه¬اي در اين مورد (پيوندهاي جهاني )
9- قابليت ورود اين حوزه صنعتي در W.T.O
10- نيروي انساني ماهر و طراح
11- ايجاد دانشگاههاي تخصصي و كاربردي
12- تعداد شر كتهاي دانش بنيان پشتيباني اين صنايع
13- انتقال فنّاوری به خارج
14- ايجاد مراكز فن - بازار در ايران در بخشهاي فنّاوری
گام هاي اصلي در تجزيه و تحليل توانايي فنّاوری (اطلس فنّاوری، صفحه 122 )
از ديگر موارد در تجزيه و تحليل توانايي فنّاوری در جايگاه اول، تقسيم بندي بخش ساختاري نظير كشاورزي،‌ ICT، انرژي و غيره است كه باعث زدودن كليه فعاليت¬هاي موازي حذف هزينه¬هاي كاري، و بطور كلي انجام پنج گام زير براي اول شدن فنّاوری در سطح منطقه مورد نظر است:
گام اول: طبقه بندي تمام فعاليتهاي توليدي بر حسب مراحل تبديل
گام دوم: ارائه ساختار فنّاورانه بر حسب محتواي فنّاوری افزوده در هر مرحله تبديل
گام سوم: ارزيابي منابع موجود ( در سطح بخش يا كشور ) به صورت:
الف ) منابع طبيعي
ب ) منابع انساني
گام چهارم: ارزيابي تو اناييهاي زير بنايي به صورت:
الف ) توانايي مشابه سازي فنّاوریهاي وارداتي
ب ) توانايي ايجاد و تو سعه فنّاوریهاي داخلي
گام پنجم: ارزيابي جزئيات تواناييهاي بخش يا ملي بر اساس ارزيابيهاي فوق
شاخص¬هاي منابع طبيعي كشور ( اطلس فنّاوری، صفحه 123 )
با توجه به آنچه گذشت منابع طبيعي كشور بعنوان مزيت نسبي (Relation Advantage )
و تبديل آن به كالا هاي سرمايه، با دوام و فنّاورانه يك معيار عمده در اول شدن علم و فنّاوری محسوب مي¬شود،‌ استفاده بهينه از منابع طبيعي و توانايي براي تبديل آن به كالاهاي سر مايه¬اي و با دوام به جنبه¬هاي زير بستگي دارد:
• ذخاير ( شنا سايي شده بالقوه و بالفعل )
• مصرف (ميزان مصرف سالانه، نرخ رشد)
• ارزش افزوده هر واحد از منابع استفاده شده
• صادرات (ميزان سالانه، نرخ رشد )
• نرخ كاهش منابع ( ميزان سالانه )
• نرخ باز سازي منابع ( ميزان سالانه )
• قابليت دسترسي و برآورد شده ( ميزان سالانه )
شاخص¬هاي منابع انساني فنّاورانه (اطلس فنّاوری – صفحه130 )
پيش نياز مهم توليد علم و فنّاورانه اي منابع انساني با سرمايه فكري كه در چهار عنصر قبلي مورد بحث قرار گرفت، طبقه بندي اين منبع در اطلس فنّاوری با شش دسته زير پيشنهاد شده است:
• محققين ( مهندسين و متخصصين )
• معلمين ( تعليم دهندگان و آموزش دهندگان )
• توسعه دهندگان (مديران و مهندسين )
• تكنسين¬ها ( متخصص و عمومي )
• صنعت گران ( پيشه ور و حرفه اي)
• كارگران ( ساده و نيمه ماهر)
يونيدو (UNIDO) به ترتيب ديگري اين طبقه بندي را مشخص كرده و شاخص سازي كرده است كه در بعد خواهد آمد.
توانايي مشابه سازي فنّاوریهاي وارداتي (اطلس فنّاوری – صفحه 132)
توانايي مشابه سازي فنّاوریهاي وارداتي و بخصوص در كالاهاي سرمايه اي وفنّاورانه از شاخص هاي مهم علم و فنّاوری به شمار مي آيد، تعداد و كيفيت مشابه سازي با مراحل زير در ارزيابي اول بودن كشور در علم و فنّاوری موثر است:
1- كاشتن ( استقرار ) Settlement
2- جمع كردن Gathering
3- آماده سازي Preparing
4- عمل آوردن Operating
5- توليد كردن Producing
6- ساختن Making
7- مونتاژ Assembly
8- بسته بندي Packing
9- توزيع (بازاريابي) Distributing
10- نگهداري maintenance
براي ارزيابي توانايي مشابه سازي فنّاوری، بايد چهار عنصر فنّاوری را مورد توجه قرارداد و پيش نيازهاي زير را انجام داد و اين پيش نيازها را با شاخص مربوط بطور مستمر ارزيابي كرد:
• افزار فني براي آزمايش،‌ كنترل كيفيت و ابزاركاري
• توانايي كشور در ارتقاء سطح فنّاوری
• مكانيسم نظارت فنّاوری اطلاعاتي براي حمايت از طراحي
• آزمايش و ابزارهاي توليد و هم چنين ارتقاء سطح فنّاوری
• سياستهاي دولت كه مي تواند مشابه سازي را سرعت بخشد.
• مراكز عالي كه در آن مشابه سازي هدف اصلي باشد.
• مكانيسم شناسايي و اولويت بندي براي مشابه سازي
• انگيزه¬هايي براي تلاشهاي موفق مشابه سازي
• تنظيم ماتريس داده¬ها - ستانده هاي فنّاوری (اطلس فنّاوری – صفحه 138)
براساس مراحل تبديل فنّاوری و ارزيابي ماتريس داده¬ها و ستانده هاي فنّاوری در سطح ملي، بايد به تهيه و تنظيم ماتريس مذكور پرداخت،‌ اين ماتريس تمام شاخص هاي ايجاد شده در طول فرآيند هاي تحليلي ذكر شده را در هم ادغام خواهد كرد، داده¬ها و ستانده¬ها اين ماتريس بر اساس ارزش تعيين مي شود و تصوير كلي از تواناييهاي فنّاورانه ملي را در پيش روي كارشناسان قرار ميدهد، اين ارزيابي در سطح صنعت / بخش /ملي مي¬تواند به برنا مه ريزان و سياست¬گذاران يك كشور در ادغام ملاحظات فنّاورانه¬اي و استفاده از فرصتهاي نسبي، رقابتي و جذابيت كمك نمايد.
علاوه بر مطالب فوق، ‌ارزيابي داده هاي مورد نياز براي نيل به ستانده هاي مورد نياز ( بر حسب نيازهاي اجتماعي،‌ فرهنگي،‌ اقتصادي،‌ سياسي و دفاعي كشور ) برحسب عناصر چهارگانه فنّاوری و شاخص¬هاي زيرين آن لازم است،‌اين ارزيابي مي-تواند در بخش¬هاي خاص،‌ در فنّاوری برتر، عمومی و خوشه¬اي اتفاق بيافتد.
واژه فنّاوری عمومي ( Generic) به فنّاوری اتلاق مي¬شود كه داراي كاربرد مشتركي در زمينه¬هاي مختلف دارد مانند فنّاوری توليد بلبرينگ، الكتروموتورها پيچ و مهره و نظاير اينها كه به محصولات عموميuniversal) ( نيز معروف است.
فنّاوریهاي خوشه¬اي(Cluster) به مجموعه اي از فنّاوریهايي اتلاق مي¬شود كه بايد آنها را با يكديگر بكارگرفت و شامل موارد زير است.
• مهندسي عمومی
• كشت نسوج
• پرورش سنتي گياهان
• بانك بخش قابل توارث نطفه
• پيش بيني هوا
• مكانيزه كردن كشاورزي
• ساختن سد و كانالهاي آبياري و ساختمان و راه¬ها و پل¬ها
• استخراج و توليد كودهاي طبيعي
• توليد مواد شيميايي كشاورزي
• توليد پليمر هاي عمومي و مهندسي
• حمل و نقل محصولات كشاورزي و نگهداري آنها
• كنترل زيست محيطی و محيطي حشرات
• فنّاوری مديريت آب
• فنّاوری مديريت گردشگري
• ساير فنّاوری¬هاي مربوط
طبقه بندي نياز¬هاي فنّاوری بر حسب قلمرو فنّاوری( اطلس فنّاوری – صفحه 156)
قلمرو هاي فنّاوری به سه قسمت تقسيم مي¬شود:
1- قلمرو ي فنّاوریهاي وارداتي
2- قلمرو فنّاوریهاي قابل توسعه
3- قلمرو فنّاوریهاي صادراتي
هر كدام از قلمروهاي فوق وارداتي شاخص خاص خودش مي¬باشد كه در زير آمده است:
شاخص¬هاي قلمرو فنّاوری وارداتي شامل:
• سرمايه گذاري
• كيفيت و استاندارد
• كالاهاي سرمايه اي و بادوام
• اثر در فنّاوریهاي صادراتي
• ميزان حمايت دولت
شاخص¬هاي قلمرو فنّاوری قابل توسعه شامل:
• فنّاوریهاي سنتي
• توانايي سرعت بخشيدن به ارتقا سطح توليدات
• تعداد پروژه¬ها
شاخص¬هاي قلمرو فنّاوریهاي صادراتي شامل:
• منابع داخلي و مزيت هاي جغرافيايي
• خدمت هاي رقابتي
• تعداد پروژه¬هاي صادراتي
قابل توجه است كه يكي از موارد غلطان كردن برنامه (Rolling Plan) از طريق ارتقا شاخص¬ها در قلمروهاي فنّاوری مي¬باشد.
شاخص¬هاي فنّاوری برتر (كتاب فنّاوری برتر – صفحه 15)
فنّاوری برتر عمدتا مربوط به موج سوم و عصر فراصنعتي و جامعه اطلاعاتي ميباشد، اين فنّاوریها شامل ICT,IT،رايانه¬ها، سامانه¬هايCAD/CAM،نيمه رساناها، مواد پيشرفته، اپتيك، كريستال مايع و نظاير اينها مي باشد. اين فنّاوریها از سال 1980 آغاز شده وبا رشد بسياربالا به پيش مي رود و يك انقلاب فنّاورانه بشمار مي¬آيد.
انقلاب رايانه¬اي، مواد پيشرفته و غيره كه در بالا ذكر شد هركدام بر محيط¬هاي صنايع دفاعي، صنايع عمومي، امور سياسي و اقتصادي كشورهاي ديگر اثر شگفت انگيزي گذاشته است و ساختار داراييها و موجودي آنها را تغيير داده است. بنابراين توجه به شاخص¬هاي فنّاوریهاي برتر در مقايسه بين كشورهاي منطقه مورد نظر از ديگر تجزيه و تحليل هاي لازم در مفهوم جايگاه اول است و شامل معيارهاي زير مي¬شود، بديهي است هر معيار به شاخص زير مجموعه خود تقسيم خواهد شد:
1- سطح فنّاورانه شبكه هاي اطلاعاتي، رايانه¬ها وIT مصرفي كشور در مقايسه با كشورهاي منطقه از ترانزيستورها تا مدارهاي مجتمع يا مقياس فوق¬العاده بزرگ (LSI (
2- ساختن تراشه هاي رايانه¬اي با قدرت بالاترين تعداد دستورالعمل در ثانيه و ساختن ميكروپروسسورهاي پرقدرت
3- ورود به نسل پنجم سوپر رايانه
‌‌‌‌‌‌ نسل اول بر اساس لامپ هاي خلاء، نسل دوم براساس ترانزيستور¬ها، نسل سوم بر اساس مدارهاي مجتمع، نسل چهارم بر اساس مدارهاي مجتمع خيلي بزرگ مقياس و نسل پنجم براساس فنّاوریهاي تراشه سازي، محافظه سازي، طراحي به كمك رايانه، پردازش موازي، ايجاد نرم افزارهاي تخصصي، گوش فرادادن، ماشين هاي باهوش، صحبت كردن و فكر كردن.]
4- توسعه علم سايبرنتيك (SYBERNETIC ) و ايجاد سامانه¬هاي خبره و روباتيك و ايجاد سامانه¬هاي تعاملي بين انسان و ماشين براي مصارف اجتماعي.
5- آموزش هاي آخرين فوت و فن هاي فنّاوری برتر در دانشگاهها و مراكز علمي و فنّاوری كشور به دانشجويان فوق ليسانس و دكترا و فوق دكترا از قبيل آزمايشات مهندسي، ساخت نمونه¬ها، نرم افزارهاي جديد، هوش مصنوعي، سامانه¬هاي خبره و نظاير اينها.
6- ايجاد دره سيليكون با كارخانجات آينده نگر، صنايع الكترونيك نوآوران، كارآفرينان براي سرعت بخشي به ايجاد فنّاوری هاي برتر
7- توسعه صنايع ماهواره اي و فنّاوری دور رساني در ميكروالكترونيك، فيبرهاي نوري، فنّاوری نرم افزار، ديجيتالي و پردازش اطلاعات تخصصي
8- ايجاد دولت الكترونيكي با اتوماسيون اداري و بدون مراجعه و حضور فيزيكي ارباب رجوع
9- ايجاد زنجيره هاي الكترو نيكي در بازار و تامين و عرضه كالا و خدمات
10- آموزش هاي الكترونيكي از طريق كنفرانس ويديويي، پست الكترونيكي و آموزش هاي شبكه اي و كلاس هاي مجازي.
11- پزشكي و داروخانه هاي الكترونيكي و ارتباط مستقيم با منازل و رايانه¬هاي شخصي و كاركردن از منزل (كلبه الكترونيكي )
اثر فنّاوری در بهبود محيط زيست ( فنّاوری زيستي )
ارتقاء علم و فنّاوري بطور محسوس بر بهبود محيط زيست اثر مي گذارد و فنّاوري را ميتوان از اين نظر مورد ارزيابي قرار داد و جايگاه اول را در اين مورد در منطقه تعيين و شاخص سازي نمود.
صنايع آلاينده و زيانبار براي انسان، حيوان و طبيعت، ويراني زمينها، آلودگي هوا، آب، صوت و ايجاد سوانح و پديده غيرقابل جبران و هزينه بر در اين زمينه و ايجاد فقر و واپس ماندگي و بطور نهايي به سن حاضر و آينده از مسائل مهمي است كه ريشه هاي آن در فنّاوریها نهفته است و بطور كلي شامل موارد زير است:
1- استفاده از فنّاوریهاي منسوخ شده در اتومبيل، در كارخانجات دودزا، وسايل و ابزار قديمي با بهره¬وري پايين و تخريب كننده.
2- فنّاوریهاي آلوده كننده كه از كشورهاي پيشرفته به كشورهاي در حال رشد منتقل مي¬شود.
3- بي¬توجهي به فنّاوریهاي تبديل زباله¬ها و ضايعات به كالاهاي مفيد
4- مصرف بي رويه مواد شيميايي براي گياهان و زراعت و داروها و غير اينها
5- ضايعات راديو اكتيو ناشي از نيروگاههاي هسته اي
6- استفاده نادرست از زمين و آب
7- سوزاندن گاز، كاه، خاشاك و نظاير اينها
8- ساير موارد مطروحه در محيط زيست
اين عوامل و نظاير آنها به بد عمل كردن مهندسي اجتماعي و استفاده نادرست از صنعت ويا قديمي بودن فنّاوری برميگردد، بنابراين شاخص هاي محيط زيست مبتني بر فنّاوری و مهندسي اجتماعي و ارتقاء آن تا سر حد اول بودن در منطقه در اين جايگاه اول معني دار است.
ارتباط بين علم و فنّاوری از لحاظ خلاقيت و نوآوري ( مديريت فنّاوری، طارق خليل صفحه67 )
عوامل حياتي در مديريت فنّاوری و چرخه حيات فنّاوری عبارتند از:
1- خلاقيت Creativity
2- اختراع Invention
3- نوآوري Innovation

آنچه علم را با فنّاوری مرتبط مي سازد، ارتباط اكتشافات علمي (Scientific Discoveries ) با نوآوريهاي فنّاورانه (Technological Innovations ) مي باشد، اين رابطه به شكل زير (اجزاي يك چرخه فنّاوری ) نشان داده شده است.
ممكن است ايده هاي مركز به محصولي قابل عرضه به بازار تبديل شود.







خريد يا ناديده گرفتن نوآوري

نوآوري محصولات و خدمات (نوآوري يك خدمت نو است ) به دو دسته بنيادي (Basic) و انقلابي و تدريجي (Incremental) يا تعاملي تقسيم بندي مي شود، حالت دوم بيشتر بر پايه يك اختراع استوار است، تعداد اختراعات ثبت شده يا نوآوريهاي مورد تاييد مراكز فنّاوری كه ثبت مي¬شود، جزء شاخص هاي اين چرخه علم و فنّاوری است. مهم¬ترين مرحله خلاقيت و نوآوري بازاري كردن محصولات جديد است كه با شاخص هاي خودش قابل سنجش است، اين محصولات مبتني بر نيازهاي اجتماعي مي باشد.
اكتشاف علمي از چند طريق سنجش مي شود، بر اساس نظريه موسسه اطلاعات علمي (ISI) توليدات علمي از طريق توليد مقالات ملي و بين المللي است.
در حال حاضر برابر آمار اين موسسه، رشد علمي ايران با 5 هزار و 578 سند در سال گذشته نسبت به سال 1382 حدود %45 رشد داشته است و نسبت به رشد متوسط علمي جهان (22 درصد) 2 برابر شده است و از رتبه چهل و يكم در بين كشورهاي جهان به رتبه سي و نهم ارتقاء يافته است،‌ تركيه كه يك رقيب سرسخت در منطقه آسياي جنوب غربي در مقابل ايران است، درصدد است اسناد علمي خود را از مرز 20 هزار مستند در سال افزايش دهد، در واقع فاصله كشور ايران در مستندات علمي در مقايسه با كشور تركيه بعنوان قويترين رقيب علمي در منطقه، بين 5 هزار و 578 مستند و 20 هزار مستند است كه اين فاصله با لحاظ رشد علمي در هر دو كشور بايد به نفع جمهوري اسلامي ايران به صفر برسد.( روزنامه دنياي اقتصاد – شماره 865 مورخ 14/ 10/1384 )
نوآوري صنعتي عامل رشد بهره وري در صنايع كشور (مديريت فنّاوری – صفحه 163)
بهره وري يك شاخص قابل اندازه گيري در سطح ملي و بنگاهي بوده و قابل مقايسه با كشورهاي منطقه است كه از نوآوري صنعتي حاصل مي شود. شاخص هاي علوم مهندسي، فنّاوریهاي پيچيده، ارزش هاي بنيادي و كاربردي كه منجر به اختراعات و اكتشافات ثبت شده مي شود، نوآوري هاي صنعتي را شدت مي بخشد، نوآوريهاي محصولات و خدمات بر مبناي نيازهاي جديد و آينده بشري به رونق بازار كمك كرده و جايگزين هاي مطمئني براي محصولات و خدمات قديمي به شمار مي آيد و فروش بنگاههاي توليدي- اقتصادي را ارتقاء مي دهد و اين رشد باعث بهره¬وري كار، سرمايه و مديريت مي شود، اين موضوع تحت عنوان عنصر دانش و آگاهي گسترده KDI ( Age of knowledge and Distribution Intelligence ) قابل بررسي است و بنيادهاي علمي جهان به آن پرداخته اند.
شاخص هاي دانش و آگاهي گسترده به شرح زير است:
• شبكه هاي دانش
• محيط هاي چند رسانه اي
• فنّاوری هاي تسهيم منابع
• كتابخانه هاي ديجيتالي
• همكاريهاي علمي
• يادگيري و سامانه-هاي هوشمند
• زيرساخت¬هاي مناسب براي خلا قيت¬هاي جديد
چرخه¬هاي حيات فنّاوری و شاخص¬هاي آن
چرخه حيات فنّاوریها در چهار مرحله معرفي(جنيني )،رشد، بلوغ ومرگ با توجه به قانون ورهولست و منحني (S ) شاخص هاي متعددي را براي مقايسه علم و فنّاوري كشور و مقايسه با كشور هاي منطقه در اختيار قرار ميدهد. اين چرخه¬ها براي محصولات، براي راهبردهاي بازاريابي -فنّاوری، رابطه ميان علم و فنّاوري، كشش بازار، رقابت در فنّاوری بالغ وغير اينها قابل ملاك گذاري و شاخص سازي است، بهترين حالت فنّاوری درمرحله معرفي و رشد و در دامنه منحني (S) است كه با شاخص هاي خودش سنجش مي شود و هر گونه فنّاوری غير مناسب را شناسايي كرده و توصيه مي¬شود در حوزه صنعتي كنارگذاشته شود. بطور كلي رقابت پذيري، بازده داراييها، بهره¬وري سرمايه و كار، گستره تجارت در سطح منطقه و بين¬المللي، بالارفتن استاندارد زندگي مردم از زمره شاخص هاي مهم اين چرخه است. (مديريت فنّاوری – صفحه 137 )
خلق فنّاوری از طريق تحقيق و توسعه( مديريت فنّاوری – صفحه 459 )
شاخص هاي تحقيق و توسعه، گروهي ديگر از شاخص هاي مقايسه¬اي براي جايگاه اول است. تعداد مراكز تحقيق و توسعه، پارك هاي پژوهشي، مراكز رشد، تعداد آزمايشگاهها و پايلوت¬هاي صنعتي و بطور نسبت هزينه R&D به فروش سالانه و يا نسبت هزينه R&D كشور به GDP از شاخص¬هاي متداول براي سنجش تحقيق و توسعه است . تحقيقات شامل:
1- تحقيقات پايه Basic Research
2-تحقيقات كاربردي Applied Research
3 - طراحي و توليد Design And Production
4 – توسعه Development
بطور كلي در تحقيق و توسعه صنعتي بايد پورتفوي ( Portfolio) فنّاوری بشرح زير تهيه و بر مبناي آن شاخص هاي مربوطه سنجش و مقايسه شود:
1- تحقيقات پايه
2- تحقيقات اكتشافي
3- توسعه فعاليتهاي تجاري جديد
4- توسعه فعاليتهاي تجاري موجود
5- خدمات فني
از اين فرآيند نوآوريهاي زير بوجود مي¬آيد:
1 –نوآوريهاي محصولات
2 - نوآوريهاي مواد
3 - نوآوريهاي فرآيند
4 – نوآوريهاي بازار
5 – نوآوريهاي خدمات
توسعه در كلاس جهاني ( (World Class ( مديريت فنّاوری – صفحه 589 )
براي توليد در كلا س جهاني بيش از 20 شاخص وجود دارد كه عمدتا به استانداردها، مديريت كيفيت، قدرت رقابت، ميزان سرمايه گذاري، كارايي، اثر بخشي، سامانه¬هاي توليد و غيره اينها مي¬باشد كه قابل سنجش و مقايسه مي¬باشد.
در توليد در كلاس جهاني بسياري از مباني مديريت راهبردی، فلسفه هاي مديريتي، انضباط¬هاي توليد و نظاير اينها نيز مورد توجه و سنجش قرار مي¬گيرد و علاوه بر اينها موضوع رضايت و شعف و وفاداري مشتريان، رقابت پذيري محصولات و خدمات، مهارت كاركنان و كارگران، توانايي تامين كنندگان، توصيف و شاخص سازي مي¬شود.
مراكز رشد و شركتهاي دانش بنيان (مجموعه مقالات دولت دانشگاه صنعت صفحه 73)
تعداد حلقه هاي اتصال بين نهاد هاي صنعتي با دانشگاههاي مراكز فنّاوري يكي ديگر از شاخص هاي علم و فنّاوري به شمار مي آيد همان طور كه در برنامه چهارم توسعه ( اولين برنامه چشم انداز بعنوان مديريت بر مبناي دانايي) آمده است، تعداد مركز رشد( انكوباتور)، شركتهاي دانش بنيان(SME) )، تعداد پايلوت¬هاي صنعتي در صنايع مختلف، تعداد پارك هاي فنّاوری، هسته هاي تحقيقاتي در داخل باشگاههاي فكري، اطاق هاي انديشه و نظاير اينها جزء شاخص هاي علم و فنّاوري محسوب مي¬شود و در مقايسه با كشورهاي منطقه مي¬توان جايگاه اول را در اين موارد سنجش و برنامه ريزي كرد.
مراكز فن- بازار شاخص متعالي علم و فنّاوري
درحاليكه كشور امارات متحده عربي بازار تجارت محصولات و خدمات را در منطقه بخود اختصاص داده است، جا دارد كه جمهوري اسلامي ايران فنّاوری اين محصولات و خدمات را با ماهيت بازار فنّاوری ايجاد كند و آژانسهاي متنوعي را در سراسر ايران براي اين كسب و كار مدرن تشكيل و فعال شوند.
فن بازار متشكل از سامانه¬ای از دانش، مهارت، تجربه و سازماندهي، محصول و خدمات و بازار يابي است بطوريكه آژانس هاي مهندسي زيادي نظير آژانسهاي ملكي در بازار تاسيس و فعال خواهند شد و به خريد و فروش فنّاوری سروكار خواهند داشت. اين آژانسهاي دانش بنيان با اتصال با مراكز علمي و فنّاوری كتابچه¬هاي راهنما، مشخصات فني، پروانه¬هاي ثبت اختراع(Patent) و نرم افزارهاي رايانه¬اي را در معرض فروش به علاقمندان قرار ميدهند و فنّاوری تجاري يك جريان دانش و فنون را براي پروژه هاي مختلف در سراسر كشور بوجود مي آورد.


مهندسي اجتماعي بر مبناي فلسفه اجتماعي فنّاوری( گزارش توسعه انساني سال 2003 سازمان ملل متحد)
در مهندسي اجتماعي (Social Engineering) تنها به ابزار، تجهيزات، محصولات و خدمات بسنده نمي¬شود، بلكه به ساختارها و سامانه¬هاي مبتني بر الگوواره¬هاي توصيفي، مهندسي سامانه¬ها، نهاد گرايي و مديريت فنّاوری در اجتماع توجه ميشود، لذا موضوع مهندسي اجتماعي صرفا توجه به سامانه¬هاي مكانيكي و ابزارهاي صنعتي نيست بلكه به نظامات ارگانيكي، ارتباطات، كنترل فساد از طريق فنّاوری و نظاير اينها توجه ميشود و بين عناصر اجتماعي يك همبستگي كاري (Functional Corporate )بوجود ميآيد كه در طراحي نظام¬مند نظامات جامعه بايد مدنظر قرار گيرد. از اين رو تعادل¬هاي اجتماعي (Social Equilibriums)از طريق مهندسي اجتماعي قابل مطالعه و حل مسائل مربوطه است.